Sigorta, beklenmedik bir zararın ekonomik yükünü paylaşmak için yapılır; ancak hasar anında sigorta şirketiyle teminat kapsamı, tazminat miktarı veya ödeme süresi konusunda anlaşmazlık yaşanabilir. Bu uyuşmazlıkların önemli bir kısmı poliçe şartlarından, geç bildirimden veya ekspertiz raporuna ilişkin itirazlardan kaynaklanır. Aşağıda, hasar sürecinde dikkat edilmesi gereken temel adımları ve başvurabileceğiniz yolları genel hatlarıyla aktarıyoruz.
Poliçe ve genel şartlar neden bu kadar önemli?
Sigorta sözleşmesinin kapsamı, poliçede yazan özel şartlar ile ilgili sigorta branşının genel şartları birlikte okunarak belirlenir. Kasko, konut, işyeri, yangın veya sağlık sigortası gibi her branşın kendine özgü teminatları, istisnaları ve muafiyetleri bulunur.
Uyuşmazlıkların sıkça kaynaklandığı başlıklar şunlardır:
- Hasarın poliçede sayılan teminatlar içinde yer alıp almadığı
- Genel şartlarda veya poliçede öngörülen istisnalar (örneğin belirli kullanım şekilleri veya hasar nedenleri)
- Muafiyet ve tenzili muafiyet tutarları
- Sigorta bedeli ile gerçek değer arasındaki farktan doğan eksik sigorta durumu
- Beyan yükümlülüğüne aykırılık iddiaları
Poliçede kullanılan ifadelerin belirsiz olduğu durumlarda, bu belirsizliğin nasıl yorumlanacağı da tartışma konusu olabilir. Genel işlem koşullarına ilişkin kurallar gereği, sözleşmeyi hazırlayan tarafın aleyhine yorum ilkesi bu tür uyuşmazlıklarda gündeme gelebilir. Ayrıca sözleşme kurulurken size açıkça bildirilmeyen veya anlaşılır biçimde sunulmayan bazı şartların sözleşmenin parçası sayılıp sayılmayacağı da somut olaya göre değerlendirilir.
Bu nedenle poliçenizi yalnızca prim tutarı açısından değil, teminat ve istisnalar açısından da incelemeniz ve bir örneğini saklamanız önemlidir. Hasar sonrasında poliçenin ve genel şartların tam metni, değerlendirmenin temelini oluşturur.
Hasarın bildirilmesi
Türk Ticaret Kanunu’na göre rizikonun gerçekleştiğini öğrenen sigorta ettiren, durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Genel şartlarda da bildirim için belirli süreler öngörülebilir. Bildirimin gecikmesi, tek başına tazminat hakkını ortadan kaldırmasa da gecikme nedeniyle zarar artmışsa veya sigortacının tespit imkânı zayıflamışsa tazminattan indirim tartışması gündeme gelebilir.
Hasar bildirimi yaparken şu hususlara dikkat etmenizi öneririz:
- Bildirimi sigorta şirketinin çağrı merkezi veya acentesi üzerinden yapıyorsanız, dosya numarasını mutlaka kayıt altına alın.
- Mümkünse bildirimi yazılı olarak da teyit edin.
- Hasarın oluştuğu yeri ve hasarlı malı, ekspertiz yapılmadan önce fotoğraf ve videoyla belgeleyin.
- Hırsızlık, yangın veya trafik kazası gibi durumlarda kolluk tutanağı, itfaiye raporu gibi resmi belgeleri temin edin.
- Zararın artmasını önlemek için makul önlemleri alın; bu yükümlülük de kanun ve genel şartlarda düzenlenmiştir.
Ekspertiz süreci ve rapora itiraz
Bildirimden sonra sigorta şirketi, hasarın nedenini ve miktarını tespit etmek üzere genellikle bir sigorta eksperi görevlendirir. Ekspertiz raporu, tazminat miktarına ilişkin tartışmalarda önemli bir dayanak olmakla birlikte mahkemeyi veya tahkim heyetini bağlamaz.
Ekspertiz aşamasında hasarlı malın incelenmesine imkân tanımanız ve eksperin istediği belgeleri zamanında sunmanız gerekir. Rapordaki tespitlerin gerçeği yansıtmadığını düşünüyorsanız şu yollar değerlendirilebilir:
- Rapora yazılı olarak ve gerekçeli şekilde itiraz etmek
- Onarım faturaları, servis kayıtları, piyasa değerini gösteren belgeler gibi karşı delilleri sunmak
- Bağımsız bir eksperden görüş almak
- Delillerin kaybolma ihtimali varsa, dava açmadan önce mahkemeden delil tespiti talep etmek
Hasarlı malı ekspertiz tamamlanmadan onarıma vermek veya elden çıkarmak, zararın ispatını zorlaştırabilir. Acil onarım gerekiyorsa, öncesinde durumu sigorta şirketine bildirip mevcut hâli ayrıntılı biçimde belgelemeniz önemlidir.
Ödeme reddi veya eksik ödeme hâlinde başvuru yolları
Sigorta şirketi tazminatı reddederse veya beklenenden düşük bir ödeme önerirse, öncelikle ret veya hesaplama gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesini talep etmeniz yararlı olur. Gerekçeyi poliçe ve genel şartlarla karşılaştırmak, hangi noktada uyuşmazlık bulunduğunu netleştirir.
Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta uyuşmazlıklarında mahkemelere alternatif olarak başvurulabilen bir yoldur. Kural olarak başvurudan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış ve talebin reddedilmiş ya da on beş gün içinde cevap verilmemiş olması gerekir. Komisyon kararları, belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda kesin niteliktedir; bu tutarın üzerindeki kararlara karşı ise kanunda öngörülen kanun yollarına başvurulabilir. Parasal sınırlar ve başvuru ücretleri dönemsel olarak güncellendiğinden, başvuru anındaki güncel tutarların kontrol edilmesi gerekir.
Dava yolu ve arabuluculuk
Tahkim yerine doğrudan dava yolu da tercih edilebilir. Görevli ve yetkili mahkeme, uyuşmazlığın ticari dava veya tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığına ve tarafların durumuna göre değişebilir. Aynı şekilde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurunun dava şartı olup olmadığı veya tüketici hakem heyetine başvurunun gündeme gelip gelmediği somut olaya göre ayrıca değerlendirilmelidir. Yanlış yolun seçilmesi, zaman ve masraf kaybına yol açabilir.
Zamanaşımı ve süreler
Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hükümlerine göre, sigorta sözleşmesinden doğan istemler kural olarak alacağın muaccel olmasından itibaren iki yıl, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl içinde zamanaşımına uğrar. Zorunlu trafik sigortası gibi bazı sigorta türlerinde ise özel kanunlarda farklı süreler öngörülmüştür.
Sürelerin başlangıcı, alacağın ne zaman muaccel olduğu ve zamanaşımını kesen işlemler gibi konular teknik değerlendirme gerektirir. Bu nedenle sigorta şirketiyle yazışmaların uzadığı durumlarda, sürelerin işlemeye devam ettiğini göz önünde bulundurmanız önemlidir.
Sürece hazırlıklı olmak için pratik öneriler
Sigorta uyuşmazlıklarında belge düzeni, sonucu doğrudan etkileyebilir. Aşağıdaki belgeleri tek bir dosyada toplamanız, hem sigorta şirketiyle yazışmalarda hem de olası bir başvuruda işinizi kolaylaştırır:
- Poliçe, zeyilnameler ve ilgili genel şartlar
- Hasar bildirim kaydı ve dosya numarası
- Fotoğraf, video ve resmi tutanaklar
- Ekspertiz raporu ve itiraz yazıları
- Onarım teklifleri, faturalar ve ödeme belgeleri
- Sigorta şirketiyle yapılan tüm yazışmalar
Sigorta şirketinin önerdiği bir ödemeyi kabul edip ibraname imzalamadan önce, tutarın tüm zarar kalemlerini karşılayıp karşılamadığını ve ibranamenin kapsamını dikkatle değerlendirmeniz, ileride doğabilecek tartışmaların önüne geçer.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için belgelerinizin incelenmesi gerekir.
Bu konuda sorunuz mu var?
Durumunuzu kısaca anlatın, dosyanızı birlikte değerlendirelim.
Sık sorulan sorular
Sigorta şirketi hasarımı ödemeyi reddederse ne yapabilirim?
Öncelikle ret gerekçesini yazılı olarak talep edip poliçe şartlarıyla karşılaştırmanız önemlidir. Gerekçe yerinde değilse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir veya şartları varsa dava yoluna gidebilirsiniz.
Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmak için ne gerekir?
Kural olarak, önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmış ve talebin reddedilmiş ya da on beş gün içinde cevap verilmemiş olması gerekir. Komisyonun sistemine üye olan sigorta şirketleri için başvuru, belirlenen ücretin ödenmesiyle yapılır.
Ekspertiz raporuna itiraz edebilir miyim?
Evet. Rapordaki tespitlere yazılı olarak itiraz edebilir, bağımsız bir eksper görüşü alabilir veya mahkemeden delil tespiti isteyebilirsiniz. Nihai değerlendirme, uyuşmazlık hâlinde tahkim heyeti veya mahkeme tarafından yapılır.